Tuyệt Chủng Là Gì? Nguyên Nhân Xảy Ra Sự Tuyệt Chủng

Hầu hết chúng ta đều đã từng nghe qua về thuật ngữ Tuyệt Chủng. Và có lẽ ai cũng biết Tuyệt Chủng nghĩa là gì. Còn nếu bạn chưa biết, tôi có thể nói ngắn gọn: Tuyệt chủng là một hiện tượng xảy ra trong tự nhiên khi một loài hoặc một quần thể biến mất hoàn toàn trên trái đất.

Tuy nhiên sự tuyệt chủng còn được phân loại: Tuyệt chủng trong phạm vi toàn cầu và tuyệt chủng cục bộ. Điều này có nghĩa là có những loài đã biến mất hoàn toàn khỏi tự nhiên nhưng vẫn đang tồn tại trong môi trường được con người nuôi dưỡng.

Cho dù chúng lớn hay nhỏ, sự tuyệt chủng đã thay đổi thế giới. Tuy nhiên, làm thế nào để các nhà khoa học biết khi nào nó xảy ra? Làm thế nào có thể tìm ra các loài bị tuyệt chủng khi họ không có mặt trong thời kỳ chúng đã tồn tại? Bài viết này sẽ đi sâu vào những gì xảy ra khi các loài biến mất và khám phá câu hỏi làm thế nào cuộc sống mới có thể tái sinh từ sự tuyệt chủng trên diện rộng.

Nếu bạn nghĩ vẹt là loài chim sống trong những khu rừng nhiệt đới tươi tốt, bạn có thể ngạc nhiên khi biết rằng Hoa Kỳ từng có một con vẹt bản địa của riêng mình. Loài vẹt đuôi dài Carolina sống ở phía đông nam nước Mỹ cho đến đầu thế kỷ 20. Những con chim màu sắc rực rỡ, ồn ào này là một phiền toái. Họ ăn trái cây, rau và ngũ cốc, và họ đi du lịch trong những đàn lớn, ồn ào, phá hoại mùa màng. Điều này khiến chúng trở thành mục tiêu ưa thích của những thợ săn, những người muốn biến chúng thành thức ăn và kiếm tiền nhờ bộ lông sặc sỡ của chúng. Nếu bạn muốn xem một con vẹt đuôi dài Carolina ngày hôm nay, bạn phải tìm nó trong hình minh họa hoặc trưng bày bảo tàng nhồi bông - nó đã chết hoàn toàn do săn bắn và mất môi trường sống và bị tuyên bố tuyệt chủng vào năm 1939.

Với loài bò biển Hydrodamalis gigas, các nhà thám hiểm Bắc Cực lần đầu tiên nhìn thấy chúng vào năm 1741. Nó trông giống như một khối thịt béo ục ịch với bộ da nhăn nheo. Đến năm 1768, tức chưa đầy 30 năm sau, việc săn bắn quá mức đã dẫn đến sự tuyệt chủng của nó.

Đây chỉ là hai trong số các dạng sống đã chết kể từ khi loài người bắt đầu lưu giữ hồ sơ. Nhưng nghiên cứu ngày nay cho thấy những sự tuyệt chủng này có thể là một phần của xu hướng lớn hơn - sự tuyệt chủng hàng loạt do con người gây ra có thể cạnh tranh với các sự kiện thời tiền sử đã phá hủy hầu hết sự sống trên Trái đất . Nổi tiếng nhất trong số này là sự tuyệt chủng hàng loạt đã giết chết khủng long , mặc dù các sự kiện khác còn tàn khốc hơn nhiều.

Khái niệm cơ bản tuyệt chủng

Thật dễ dàng để hình dung sự tuyệt chủng xảy ra bởi một sự kiện lớn, kịch tính như một vụ va chạm tiểu hành tinh hoặc sự xâm chiếm của các loài mới, hung hăng. Thực tế, sự tuyệt chủng xảy ra ngay cả khi không có sự tàn phá của thiên tai hoặc tàn sát trên diện rộng. Các nhà nghiên cứu ước tính rằng trong lịch sử có khoảng 1 đến 4 tỷ loài đã sống trên Trái đất. Và không đến một phần ba trong số hàng tỷ chúng đã tuyệt chủng đã chết trong thời gian tuyệt chủng hàng loạt.

Những con số sau chỉ là tương đối vì một số khó khăn không thể tránh khỏi là một phần của nghiên cứu tuyệt chủng:

  • Chỉ một phần nhỏ các loài sống trên Trái đất xuất hiện trong hồ sơ hóa thạch , hoặc không phải tất cả các hóa thạch đều được phát hiện. Điều này có nghĩa là bạn không thể đếm hết tất cả các hóa thạch đã biết và nghĩ đó là tất cả.
  • Hóa thạch chỉ xảy ra trong điều kiện rất cụ thể. Vì lý do này, các loài thường biến mất khỏi hồ sơ hóa thạch trước khi chúng biến mất khỏi hành tinh - đôi khi hàng triệu năm trước.
  • Hồ sơ hóa thạch không phải là dòng thời gian tuyến tính (không được sắp xếp theo trạt tự) của những gì đã xảy ra trên Trái đất. Thay vào đó, nó là một tập hợp các lớp vật liệu của vỏ trái đất chứa hóa thạch từ các thời kỳ khác nhau của lịch sử Trái đất.
  • Không ai biết chính xác có bao nhiêu loài còn sống trên Trái đất ngày nay, và thật khó để biết chính xác khi nào một loài bị xóa sổ hoàn toàn.

Bởi vì tất cả những điều này, rất nhiều nghiên cứu về sự tuyệt chủng có vẻ như nó có liên quan nhiều đến toán học hơn là với những sinh vật thực sự. Các nhà nghiên cứu sử dụng số lượng hóa thạch đã biết để ước tính số lượng loài đã từng tồn tại. Họ sử dụng các ước tính được gọi là khoảng tin cậy để phân tích khả năng một loài cụ thể bị tuyệt chủng tại một thời điểm cụ thể. Và họ sử dụng các phương trình và thuật toán để cố gắng bù đắp các lỗ hổng trong dữ liệu có sẵn và đưa ra dự đoán chính xác về cách thức, thời điểm và lý do các loài đã tuyệt chủng.

Có Thể Bạn Quan Tâm:  Ngọc Thụ Lâm Phong Nghĩa Là Gì?

Các nhà nghiên cứu cũng có thể áp dụng phân tích toán học cho thực vật, động vật và các sinh vật cực nhỏ còn sống hiện nay. Ví dụ, với toán học, các nhà nghiên cứu có thể ước tính có bao nhiêu loài thực vật hoặc động vật cụ thể còn sống trên hành tinh. Toán học cũng giúp các nhà nghiên cứu tìm ra số lượng quần thể khả thi tối thiểu của một loài , hoặc điểm mà nó chắc chắn sẽ bị tuyệt chủng. Tất cả các công việc toán học này có thể giúp các nhà khoa học tìm ra liệu một loài duy nhất có nguy cơ tuyệt chủng hay không và làm thế nào để giúp bảo vệ nó.

Nhưng sự tuyệt chủng không phải là tất cả về toán học. Trong hai phần tiếp theo, chúng ta sẽ xem xét các khía cạnh thực tế của sự tuyệt chủng trên quy mô lớn và nhỏ. Bạn sẽ tìm hiểu về sự tuyệt chủng hàng loạt đã và đang diễn ra tàn khốc nhất thế giới. Bạn cũng sẽ tìm hiểu lý do tại sao một con bướm có thể tạo ra một cơn bão bằng cách vỗ cánh, có thể gây ra sự tuyệt chủng của nhiều loài khác nếu nó biến mất.

Nguyên Nhân Dẫn Đến Sự Tuyệt Chủng Của Một Loài

Thỉnh thoảng, một loài chưa tuyệt chủng sẽ biến mất khỏi hồ sơ hóa thạch . Đôi khi, điều này là do sự tiến hóa để phù hợp với môi trường sống giúp chúng thành một loài mới - điều này được gọi là tuyệt chủng phyletic.

Trong khi một số loài có thể thích nghi với những thay đổi, những loài khác chết đi và nếu số lượng chết đi đủ lớn, loài này sẽ tuyệt chủng.

Dưới đây là một số yếu tố lớn nhất gây nên sự tuyệt chủng của các loài cụ thể:

  • Mất môi trường sống
  • Cạnh tranh với các loài mới
  • Loài người tàn sát
  • Các chất gây ô nhiễm trong môi trường, chẳng hạn như thuốc trừ sâu

Mất một loài cũng có thể dẫn đến mất nhiều loài khác. Ví dụ, thực vật có hoa dựa vào thụ phấn, như ong và bướm, để sinh sản. Nếu các loài thụ phấn biến mất, cây hoa cũng có thể chết. Điều tương tự cũng đúng với những thay đổi trong chuỗi thức ăn. Nếu một con vật dựa vào một loại cây cụ thể để làm thức ăn và cây đó bị tuyệt chủng, con vật sẽ sớm chết theo trừ khi nó có thể thay đổi chế độ ăn. Một ví dụ điển hình là sự tuyệt chủng xảy ra vào cuối kỷ băng hà cuối cùng, khoảng 11.000 năm trước. Động vật có vú nhỏ bắt đầu tuyệt chủng, có thể là do biến đổi khí hậu và thay đổi địa lý. Điều này gây ra sự tuyệt chủng của những động vật lớn hơn, như loài mèo răng kiếm , mất nguồn thức ăn.

Thông thường, những thay đổi nhỏ như thế này xảy ra trên toàn thế giới mọi lúc, dẫn đến sự tuyệt chủng của một vài loài có liên quan. Tiếp theo, chúng ta sẽ xem xét một số sự tuyệt chủng lớn nhất thế giới.

Mặc dù hầu hết các nhà môi trường coi sự tuyệt chủng là mối đe dọa đối với sự sống trên hành tinh, một số ít sự tuyệt chủng thường được coi là tốt. Một ví dụ là loại trừ virus đậu mùa. Bệnh đậu mùa là một căn bệnh đe dọa đến tính mạng ở hầu hết thế giới cho đến khi vắc-xin ngừng lây lan. Năm 1980, Tổ chức Y tế Thế giới tuyên bố rằng virus đậu mùa đã tuyệt chủng, mặc dù một số mẫu virus vẫn còn tồn tại trong các phòng thí nghiệm ngày nay.

Núi Lửa, Tiểu Hành Tinh, Axit Và Tuyệt Chủng Hàng Loạt

Thật dễ dàng để nghĩ về sự tuyệt chủng hàng loạt như những sự kiện đột ngột, ngay lập tức phá hủy hầu hết sự sống trên Trái đất . Trong thực tế, hầu hết các cuộc tuyệt chủng hàng loạt diễn ra trong hàng triệu năm. Rất nhiều thực vật, động vật và các sinh vật cực nhỏ dần chết vì hậu quả của sự căng thẳng lớn đối với hệ sinh thái. Điều này cuối cùng dẫn đến sự tuyệt chủng của nhiều dạng sống.

Khi nghiên cứu những sự tuyệt chủng này, các nhà nghiên cứu xem xét các dạng sống trong các nhóm bằng cách sử dụng các phân loại khoa học. Những phân loại này tổ chức các dạng sống theo những đặc điểm chung của chúng. Từ lớn nhất đến nhỏ nhất, các nhóm này là miền, vương quốc, phylum, giai cấp, trật tự, gia đình, chi và loài. Các nhà nghiên cứu thường kiểm tra sự tuyệt chủng hàng loạt ảnh hưởng đến các gia đìnhchi để xác định mức độ tuyệt chủng.

Các nhà nghiên cứu không đồng ý về chính xác có bao nhiêu sự tuyệt chủng hàng loạt đã xảy ra trên hành tinh. Tuy nhiên, hầu hết đều đồng ý rằng đã có năm lần tuyệt chủng hàng loạt:

  • Sự tuyệt chủng Ordovician diễn ra khoảng 490 triệu năm trước. Sự hình thành sông băng khiến mực nước biển giảm xuống, dẫn đến sự tuyệt chủng của khoảng một nửa số gia đình động vật.
  • Nguyên nhân của sự tuyệt chủng cuối kỷ Devonia vẫn đang được tranh luận. Có khoảng một phần tư các gia đình biển và hơn một nửa các chi biển đã tuyệt chủng. Sự tuyệt chủng cuối kỷ Devonia diễn ra khoảng 360 triệu năm trước.
  • Sự tuyệt chủng Permi-Triassic là sự tuyệt chủng hàng loạt lớn nhất trong tất cả. Gần 85 phần trăm chi biển và 70 phần trăm của tất cả các loài trên cạn đã tuyệt chủng. Sự tuyệt chủng này đã xảy ra 250 triệu năm trước và có rất nhiều giả thuyết về nguyên nhân của nó.
  • Núi lửa là thủ phạm có khả năng là tuyệt chủng cuối Triassic , đã giết chết khoảng 20% các gia đình biển và một nửa số chi biển 200 triệu năm trước.
  • Sự tuyệt chủng hàng loạt nổi tiếng nhất là sự kiện Cretaceous-Đệ tam , còn được gọi là sự kiện KT. Đây là sự tuyệt chủng dẫn đến sự kết thúc của khủng long cách đây 65 triệu năm. Giả thuyết hiện tại là một tác động của tiểu hành tinh ngoài khơi bờ biển ngày nay là Mexico hoặc gây ra hoặc đóng góp rất nhiều cho sự kiện KT.

Trong mỗi lần tuyệt chủng hàng loạt này, một số loại sự kiện gây căng thẳng cực độ cho hệ sinh thái của thế giới. Nhiều nhóm động vật đã chết, nhường chỗ cho cuộc sống mới. Sau mỗi lần tuyệt chủng hàng loạt, các loài mới phát sinh. Những loài sống sót sau sự tuyệt chủng cũng phát triển mạnh, tận dụng lợi thế của không gian và tài nguyên mới có sẵn. Chính vì những sự tuyệt chủng này mà cuộc sống trên Trái đất trông giống như ngày nay.

Có Thể Bạn Quan Tâm:  Lolicon là gì? Lolicon có đồng nghĩa với ấu dâm?

Tuy nhiên, Trái đất có thể không duy trì như hiện nay lâu dài. Tiếp theo, chúng ta sẽ xem xét sự tuyệt chủng đang ảnh hưởng đến thế giới ngày nay như thế nào và liệu con người có phải là nguyên nhân của sự tuyệt chủng hàng loạt lớn thứ sáu hay không.

Sự Tuyệt Chủng Đang Diễn Ra Ngày Nay

Dựa trên phân tích hồ sơ hóa thạch , các nhà nghiên cứu ước tính rằng hầu hết các loài trên Trái đất có vòng đời tổng thể khoảng 10 triệu năm. Đó là một chu kỳ liên tục của thực vật, động vật và các sinh vật cực nhỏ xuất hiện trong hồ sơ hóa thạch. Chúng có khả năng cao tồn tại trong khoảng 10 triệu năm và biến mất. Nhiều khả năng, đây là trạng thái tự nhiên của sự sống trên Trái đất, bất kể chính xác loài nào còn sống.

Tuy nhiên, các dạng sống ngày nay sẽ chết nhanh hơn nhiều so với bất kỳ thời điểm nào trong hồ sơ hóa thạch. Ngày nay, tốc độ tuyệt chủng dường như lớn hơn từ 100 đến 1.000 lần so với thời điểm trước.

Nguyên nhân chính của những sự tuyệt chủng này không phải là sự nóng lên toàn cầu hay mưa axit - đó là mất môi trường sống . Khi dân số loài người tăng lên và nhiều hành tinh trở nên công nghiệp hóa, môi trường sống tự nhiên cho thực vật và động vật biến mất. Khi các loài sống trong những môi trường sống này chết, mức độ đa dạng sinh học giảm. Việc mất các loài thực vật và động vật có thể dẫn đến mọi thứ, từ tình trạng thiếu lương thực đến chất lượng đất kém. Sự biến mất của các sinh vật cực nhỏ cũng có thể đóng một vai trò to lớn.

Hành vi của con người cũng gây ra những căng thẳng khác cho hệ sinh thái, như ô nhiễm, có thể đe dọa loài tuyệt chủng. Những thay đổi toàn cầu, như sự nóng lên toàn cầu, cũng đóng một vai trò trong sự tuyệt chủng. Về lý thuyết, giải quyết các vấn đề này có thể làm chậm tốc độ tuyệt chủng, nhưng không rõ thời gian để các quần thể động vật và thực vật trở lại bình thường trong bao lâu.

AI TUYÊN BỐ TUYỆT CHỦNG?

Không có cơ quan nào trên toàn thế giới chịu trách nhiệm xác định dạng sống nào bị tuyệt chủng và loại nào không. Thông thường, tuyên bố rằng một loài đã bị tuyệt chủng được đưa ra sau khi tìm kiếm vật lý đầy đủ bởi một nhóm nghiên cứu cụ thể. Tuy nhiên, một số nhóm theo dõi tình trạng bảo tồn của thực vật và động vật. Các nhóm này xếp hạng động vật tùy theo việc chúng bị đe dọa, có nguy cơ tuyệt chủng hay có vẻ an toàn. Một là Liên minh quốc tế về bảo tồn thiên nhiên và tài nguyên thiên nhiên (IUCN), nơi duy trì Danh sách đỏ các loài bị đe dọa. Trong danh sách đỏ năm 2007, 16.306 loài được liệt kê là bị đe dọa tuyệt chủng.

Kết Luận:

Bất kể liệu sự tuyệt chủng hàng loạt có xuất hiện hay không, các nhà nghiên cứu đồng ý rằng việc mất đa dạng sinh học có tác động tiêu cực đến hệ sinh thái. Sự tuyệt chủng có thể diễn ra đối với loài người? Câu trả lời trong bài viết tiếp theo của Góc Tò Mò.

Tác giả: Việt Hoàng

Có thể bạn quan tâm:

Leave a Comment: